رحیم وبلاگ

در میان امامزادگان بزرگوار و واجب التعظیم، چند امامزاده، بسیار ممتازند، آنان امامزادگان عالیقدر و والا مقامى‌اند که گوى سبقت را در فضایل و مناقب و کرامت نفس و بزرگوارى از سایر امامزادگان، ربوده‌اند و مقامات عالیه آنان به شرح و بیان نمى‌آید و قلم از نگارش رتبه والایشان عاجز و ناتوان است.

حضرت معصومه سلام الله علیها در میان امامزادگان بزرگوار و واجب التعظیم، چند امامزاده، بسیار ممتازند، آنان امامزادگان عالیقدر و والا مقامى‌اند که گوى سبقت را در فضایل و مناقب و کرامت نفس و بزرگوارى از سایر امامزادگان، ربوده‌اند و مقامات عالیه آنان به شرح و بیان نمى‌آید و قلم از نگارش رتبه والایشان عاجز و ناتوان است. از جمله این چند نفر امامزاده ممتاز و والا مقام، حضرت سیّده علیا، فاطمه مدفون در قم، معروف به حضرت معصومه، سلام الله علیها، است. در جلالت قدر و رفعت مقام، و مرتبه والاى آن بانوى آسمانى همین بس که مورد احترام و تقدیس حضرات امامان معصوم و پیشوایان آسمانى، سلام الله علیهم اجمعین، بوده و پیش از آنکه پا به دنیا نهد، از فضایل و مکرمتهایش سخن‌ها گفته‌اند و سفارش زیارت قبر شریفش را به دوستان و محبّان خود کرده‌اند. مدح و ثنایى که از لسان عصمت، تراوش کند وصادر شود، بزرگترین شرف و افتخار است. زندگی نامه حضرت معصومه سلام الله علیها نام شریف آن بزرگوار فاطمه و مشهورترین لقب آن حضرت، «معصومه» است. پدر بزرگوارش امام هفتم شیعیان حضرت موسی بن جعفر (ع) و مادر مکرمه اش حضرت نجمه خاتون (س) است . آن بانو مادر امام هشتم نیز هست . لذا حضرت معصومه (س) با حضرت رضا (ع) از یک مادر هستند. ولادت آن حضرت در روز اول ذیقعده سال ١٧٣ هجری قمری در مدینه منوره واقع شده است. دیری نپایید که در همان سنین کودکی مواجه با مصیبت شهادت پدر گرامی خود در حبس هارون در شهر بغداد شد. لذا از آن پس تحت مراقبت و تربیت برادر بزرگوارش حضرت علی بن موسی الرضا (ع) قرارگرفت. در سال ٢٠٠ هجری قمری در پی اصرار و تهدید مأمون عباسی سفر تبعید گونه حضرت رضا (ع) به مرو انجام شد و آن حضرت بدون این که کسی از بستگان و اهل بیت خود را همراه ببرند راهی خراسان شدند. یک سال بعد از هجرت برادر، حضرت معصومه (س) به شوق دیدار برادر و ادای رسالت زینبی و پیام ولایت به همراه عده ای از برادران و برادرزادگان به طرف خراسان حرکت کرد و در هر شهر و محلی مورد استقبال مردم واقع می شد. این جا بود که آن حضرت نیز همچون عمه بزرگوارشان حضرت زینب(س) پیام مظلومیت و غربت برادر گرامیشان را به مردم مؤمن و مسلمان می رساندند و مخالفت خود و اهلبیت (ع) را با حکومت حیله گر بنی عباس اظهار می کرد. بدین جهت تا کاروان حضرت به شهر ساوه رسید، عده ای از مخالفان اهلبیت که از پشتیبانی مأموران حکومت برخوردار بودند، راه را بر آن حضرت بستند و با همراهان حضرت وارد جنگ شدند، در نتیجه تقریباً همه مردان کاروان به شهادت رسیدند، حتی بنابر نقلی حضرت(س) معصومه را نیز مسموم کردند. به هر حال، یا بر اثر اندوه و غم زیاد از این ماتم و یا بر اثر مسمومیت از زهر جفا، حضرت فاطمه معصومه (س) بیمار شدند و چون دیگر امکان ادامه راه به طرف خراسان نبود، قصد شهر قم را نمود. پرسید: از این شهر«ساوه» تا «قم» چند فرسنگ است؟ آن چه بود جواب دادند. فرمود: مرا به شهر قم ببرید، زیرا از پدرم شنیدم که می فرمود: شهر قم مرکز شیعیان ما است. بزرگان شهر قم وقتی از این خبر مسرت بخش مطلع شدند به استقبال آن حضرت شتافتند و در حالی که «موسی بن خزرج» بزرگ خاندان «اشعری» زمام ناقه آن حضرت را به دوش می کشید و عده فراوانی از مردم پیاده و سواره گرداگرد کجاوه حضرت در حرکت بودند، حدوداً در روز ٢٣ ربیع الاول سال ٢٠١ هجری قمری حضرت وارد شهر مقدس قم شدند. سپس در محلی که امروز «میدان میر» نامیده می شود شتر آن حضرت در جلو در منزل «موسی بن خزرج» زانو زد و افتخار میزبانی حضرت نصیب او شد. آن بزرگوار به مدت ١٧ روز در این شهر زندگی کرد و در این مدت مشغول عبادت و راز و نیاز با پروردگار متعال بود. محل عبادت آن حضرت در مدرسه ستیه به نام «بیت النور» هم اکنون محل زیارت ارادتمندان آن حضرت است. سرانجام در روز دهم ربیع الثانی و «بنا بر قولی دوازدهم ربع الثانی» سال ٢٠١ هجری پیش از آن که دیدگان مبارکش به دیدار برادر روشن شود، در دیار غربت و با اندوه فراوان دیده از جهان فروبست و شیعیان را در ماتم خود به سوگ نشاند. مردم قم با تجلیل فراوان پیکر پاکش را به سوی محل فعلی که در آن روز بیرون شهر و به نام «باغ بابلان» معروف بود تشییع نمودند. همین که قبر مهیا شد در این که چه کسی بدن مطهر آن حضرت را داخل قبر قرار دهد دچار مشکل شدند، که ناگاه دو تن سواره که نقاب به صورت داشتند از جانب قبله پیدا شدند و به سرعت نزدیک آمدند و پس از خواندن نماز یکی از آن دو وارد قبر شد و دیگری جسد پاک و مطهر آن حضرت را برداشت و به دست او داد تا در دل خاک نهان سازد. آن دو نفر پس از پایان مراسم بدون آن که با کسی سخن بگویند بر اسب های خود سوار و از محل دور شدند. بنا به گفته بعضی از علما به نظر می رسد که آن دو بزرگوار، دو حجت پروردگار حضرت رضا (ع) و امام جواد (ع) باشند چرا که معمولاً مراسم دفن بزرگان دین با حضور اولیا الهی انجام شده است. پس از دفن حضرت معصومه(س) موسی بن خزرج سایبانی از بوریا بر فراز قبر شریفش قرار داد تا این که حضرت زینب فرزند امام جواد(ع) به سال ٢٥٦ هجری قمری اولین گنبد را بر فراز قبر شریف عمه بزرگوارش بنا کرد و بدین سان تربت پاک آن بانوی بزرگوار اسلام قبله گاه قلوب ارادتمندان به اهلبیت (ع) و دارالشفای دلسوختگان عاشق ولایت وامامت شد. چند روایت قم،‌حرم اهل بیت، سلام الله علیهم اجمعین آن جماعت از شهر ری آمده بودند. آنها پس از پیمودن مسیری طولانی و تحمل سختی‌های فراوان اکنون چند قدمی تا دیدار امام فاصله نداشتند. آماده بودند تا با تمام وجود جمال دل آرای امام خویش را نظاره کنند و از کلام شیرین او لذت ببرند. امام اذن ورود دادند و آنها وارد شدند. نماینده آن گروه عرض کرد: ای حجت خدا! ما از مردم ری هستیم حضرت فرمود: مرحبا به برادران ما از اهل قم! او دوباره بلند‌تر عرض کرد: ما جماعتی از اهل ری هستیم و باز حضرت فرمود: مرحبا به برادران ما از اهل قم! آنها چند بار دیگر خود را به امام معرفی کردند اما همان پاسخ را شنیدند. تعجب کردند و به فکر فرو رفتند که مبادا اشتباهی از ما سرزده و حضرت از ما ناراحت شده‌اند. نکند... . ناگهان صدای دلنشین حضرت توجه همه را به خود جلب کرد. امام صادق علیه السلام فرمود: همانا از برای حق تعالی حرمی است و آن مکه است و از برای رسول خدا صلی الله علیه و‌ آله حرمی است و آن مدینه است. و از برای امیر المؤمنین علی علیه السلام حرمی است و آن کوفه است.و از برای ما اهل بیت حرمی است و آن شهر قم است. در آینده‌ای نزدیک زنی از اولاد من در آنجا دفن خواهد شد که نام او فاطمه است. هر کس مزار او را زیارت کند بهشت بر او واجب خواهد شد. راوی گفت: وقتی که آن حضرت این سخنان را می‌فرمود امام موسی کاظم علیه السلام هنوز متولد نشده بودند. روی القاضی نور اللّه عن الصادق علیه السلام قال: ان للّه حرماً و هو مکه ألا انَّ لرسول اللّه حرماً و هو المدینة ألا وان لامیرالمؤمنین علیه السلام حرماً و هو الکوفه الا و انَّ قم الکوفة الصغیرة ألا ان للجنة ثمانیه ابواب ثلاثه منها الی قم تقبض فیها امراة من ولدی اسمها فاطمه بنت موسی علیهاالسلام و تدخل بشفاعتها شیعتی الجنة با جمعهم. خداوند حرمی دارد که مکه است پیامبر حرمی دارد و آن مدینه است و حضرت علی (ع) حرمی دارد و آن کوفه است و قم کوفه کوچک است که از 8 درب بهشت سه درب آن به قم باز می شود - زنی از فرزندان من در قم از دنیا می رود که اسمش فاطمه دختر موسی (ع) است و به شفاعت او همه شیعیان من وارد بهشت می شوند. عن سعد بن سعد قال: سالت اباالحسن الرضا(ع) عن فاطمه بنت موسی بن جعفر (ع) فقال: من زارها فله الجنة (1) امام رضا (ع) فرمودند: کسی که حضرت فاطمه معصومه را زیارت کند، پاداش او بهشت است. عن ابن الرضا علیهما السلام قال: «من زار قبر عمتی بقم فله الجنة»(2) امام جواد فرمودند: کسی که عمه ام را در قم زیارت کند، پاداش او بهشت است. امام صادق (ع) فرمودند: «من زارها عارفاً بحقّها فله الجنة»(3) کسی که آن حضرت را زیارت کند در حالی که آگاه و متوجه شأن و منزلت او باشد به بهشت می رود. و در جایی دیگر فرمودند: «الّا انَّ حرمی و حرم ولدی بعدی قم»(4) آگاه باشید که حرم و حرم فرزندان بعد از من قم است. جایگاه حضرت معصومه(س) لقب «معصومه» را امام رضا(ع) به خواهر خود عطا فرمود. آن حضرت در روایتی فرمود: «مَنْ زَارَ الْمَعصُومَةَ بِقُمْ کَمَنْ زَارَنی.» (5) هرکس معصومه را در قم زیارت کند، مانند کسی است که مرا زیارت کرده است. این لقب که از سوی امام معصوم به این بانوی بزرگوار داده شده، گویای جایگاه والای ایشان است. امام رضا(ع) در روایتی دیگر می فرماید: هرکس نتواند به زیارت من بیاید، برادرم را در ری یا خواهرم را در قم زیارت کند که ثواب زیارت مرا در می یابد. (6) لقب دیگر حضرت معصومه(س) «کریمه اهل بیت» است. این لقب نیز بر اساس رؤیای صادقانه یکی از بزرگان، از سوی اهل بیت به این بانوی گرانقدر داده شده است. ماجرای این رؤیای صادقانه بدین شرح است: مرحوم آیت اللّه سیّد محمود مرعشی نجفی، پدر بزرگوار آیت اللّه سید شهاب الدین مرعشی (ره) بسیار علاقه مند بود که محل قبر شریف حضرت صدّیقه طاهره (س) را به دست آورد. ختم مجرّبی انتخاب کرد و چهل شب به آن پرداخت. شب چهلم پس از به پایان رساندن ختم و توسّل بسیار، استراحت کرد. در عالم رؤیا به محضر مقدّس حضرت باقر(ع) و یا امام صادق (ع) مشرّف شد. امام به ایشان فرمودند: «عَلَیْکَ بِکَرِیمَةِ اَهْل ِ الْبَْیت» یعنی به دامان کریمه اهل بیت چنگ بزن. ایشان به گمان اینکه منظور امام (ع) حضرت زهرا(س) است، عرض کرد: قربانت گردم، من این ختم قرآن را برای دانستن محل دقیق قبر شریف آن حضرت گرفتم تا بهتر به زیارتش مشرّف شوم. امام فرمود: منظور من، قبر شریف حضرت معصومه(س) در قم است. سپس افزود: به دلیل مصالحی خداوند می خواهد محل قبر شریف حضرت زهرا(س) پنهان بماند؛ از این رو قبر حضرت معصومه(س) را تجلّی گاه قبر شریف حضرت زهرا(س) قرار داده است. اگر قرار بود قبر آن حضرت ظاهر باشد و جلال و جبروتی برای آن مقدّر بود، خداوند همان جلال و جبروت را به قبر مطهّر حضرت معصومه(س) داده است. مرحوم مرعشی نجفی هنگامی که از خواب برخاست، تصمیم گرفت رخت سفر بر بندد و به قصد زیارت حضرت معصومه (س) رهسپار ایران شود. وی بی درنگ آماده سفر شد و همراه خانواده اش نجف اشرف را به قصد زیارت کریمه اهل بیت ترک کرد. (7) از جمله مناقب و شرافتهاى افتخار آمیز آن بزرگوار، ورود یک صورت زیارت یا به تعبیر معروف، یک زیارتنامه مخصوص براى حضرت معصومه از ناحیه مقدس امامان، صلوات الله علیهم، مى باشد. در زیارت آن بانوی مکرمه این گونه می‌خوانیم: یا فاطمة اشفعی لنا فی الجنة «ای فاطمه! برای من در مورد بهشت شفاعت کن.» و این زیارت از امام معصوم علیه السلام وارد شده است. آری! شیعیان امیر المؤمنین علیه السلام با شفاعت حضرت فاطمه معصومه از بهشت بهره‌مند خواهد شد و شفاعت آن حضرت تمام شیعیان را فرا خواهد گرفت. اگر شیعه علی علیه السلام هستیم و از راه او پیروی می‌کنیم مسلمان‌وار زندگی نماییم و پایمان را جای پای امیر المؤمنین علیه السلام بگذاریم و یا لااقل هم ردیف ضعفای شیعه باشیم. آن وقت می‌توانیم دیگر غمی نداشته باشیم زیرا که شعاع شفاعت حضرت معصومه علیها سلام همه شیعیان پیرو علی را زیر پر و بال خود خواهد گرفت. چه زیبا فرمود برادر از جان بهتر بی‌بی فاطمه معصومه حضرت ثامن الحجج علیه السلام: «من زارها فله الجنة» کسی که او (حضرت معصومه) را زیارت کند بهشت از برای اوست.(8) مرحوم آیت الله آقا میرزا رضی تبریزی از مجتهدین بزرگ زمان خویش بود. ایشان در عظمت مقام حضرت معصومه سلام الله علیها می‌گفتند: روزی به قصد خواندن فاتحه برای جناب زکریا بن آدم به قبرستان شیخان قم رفتم. در حال خواندن فاتحه به این فکر بودم که آیا زکریا بن آدم با آن جلالت قدر و مقام بالایی دارد و با آن روایاتی که در شأن او از ائمه علیهم السلام وارد شده، بالاتر است یا حضرت معصومه سلام الله علیها؟ در همین افکار بودم، ناگهان یک نفر که کلاه نمدی بر سرگذاشته بود پیش آمد و به من گفت: آن بالا را بخوان. من اعتنا نکردم تا آنکه آن مرد رفت. سپس لحظه‌ای سرم را بالا آوردم. دیدم در همان جایی که آن مرد گفت بخوان نوشته شده بود: السلام علی ارواح محمد و آل محمد فی الارواح السلام علی اجساد محمد و آل محمد فی الاجساد یعنی سلام بر ارواح محمد و آل محمد در میان ارواح و سلام بر اجساد محمد و آل محمد در میان اجساد در این هنگام متوجه شدم آن شخص به ظاهر معمولی درون مرا خوانده و از فکر من راجع به افضلیت ذکر یابن آدم یا حضرت معصومه آگاهی داشته و با امر کردن به خواندن آن موضع مخصوص، خواسته تا مشکل مرا رفع کند.(9) آری! حضرت معصومه از آل محمد است و حساب او جداست و هیچ کس را نمی‌توان با آل محمد علیهم السلام مقایسه کرد. پی نوشت: 1- ثواب الأعمال و عیون اخبار الرضا(ع) 2- کامل الزیارة 3- بحار ج 48 صفحه 307 4- بحار ج 60 صفحه 216 5- ناسخ التواریخ، ج 3، ص 68، به نقل از کریمه اهل بیت، ص 32 6- زبدة التصانیف، ج 6، ص 159، به نقل از کریمه اهل بیت، ص 3 7- کریمه اهل بیت، ص43، با تلخیص و تصرّف 8-کامل الزیارات، 324 9- برگرفته از کتاب بانوی ملکوت/اثر آیت الله کریمی جهرمی